Toelichting bij het programma

Dit najaar zingt Tiramisu de Vespers van Rachmaninov, oftewel de All-night Vigil, de wake gedurende de hele nacht. Dit is de viering die in Russisch-orthodoxe kloosters tot op de dag van vandaag gehouden wordt op de vooravond van belangrijke kerkelijke feestdagen, en die duurt van de Vesperviering bij zonsondergang tot en met de vroege viering van de Metten bij zonsopgang.

Rachmaninov heeft alleen de vaste gezangen op muziek gezet en zo werden de Vespers een compositie die ongeveer een uur duurt en waarin teksten met zeer verschillende emotionele inhoud aan bod komen. Rachmaninov, die zijn meeste werken schreef voor orkest en/of piano, trekt in dit werk alle koorregisters open, waardoor we bijna kunnen spreken van een koorsymfonie.

De eisen die aan het koor gesteld worden zijn erg hoog. De Vespers vragen een zeer grote stemomvang, met extreem diepe baspartijen en hoge sopraanpassages. Vocaaltechnisch wordt er van de zangers ook heel wat verwacht, omdat de partijen vaak gediviseerd zijn en veel lange melodische lijnen in sterk wisselende dynamiek laten zien. Bovendien wordt het hele werk a-cappella gezongen.

Tiramisu combineert Rachmaninov’s Vespers  met het Praags Te Deum van Petr Eben en John Taveners Mother and Child. Beide werken zijn voor koor met orgelbegeleiding.

Het Praags Te Deum schreef Eben in 1989 naar zijn zeggen als dankzegging voor de beëindiging van veertig jaar onvrijheid in zijn land Tsjecho-Slowakije. Beginnend met op gregoriaans thema, mondt de glorieuze tekst uiteindelijk uit in een passacaglia op de tekst In Te Domine speravi – Op U Heer vertrouw ik , de tekst waaraan het volk hoop ontleende in de dagen van onderdrukking.

Hoewel deze muziek veel recenter is dan de Vespers, horen we duidelijk de relatie met de orthodoxe muziek uit Oost-Europa. Dat geldt ook voor John Taveners Mother and Child. Veel werken van zijn hand zijn geïnspireerd op Russisch- of Grieks-orthodoxe kerkmuziek. In een vorig project zong Tiramisu zijn verstilde Song for Athene. Ook Mother and Child heeft een zeer verstilde inleiding, waarna een repeterend thema uiteindelijk leidt tot een climax op de tekst ATMA, een woord uit het Sanskriet dat volgens Tavener staat voor de verheven realiteit, het ware zelf, lichtend en oneindig, de enige God.