project 34

Halsey Stevens (1908-1989) Campion suite
tekst T. Campion
1. There is a garden in her face
2. Thrice toss these oaken ashes
3. When to her lute Corinna sings
4. To music bent
5. Night as well as brightest day

Steven Sametz (1954) In time of
tekst E. E. Cummings

Ernst Toch (1887-1964) Valse

Eric Whitacre (1970) Flowersongs
1. I hide myself, tekst E. Dickinson
2. With a lily in your hand, tekst F. Garcia Lorca
3. Go, lovely rose, tekst E. Waller

Samuel Barber (1910-1981) Three reincarnations
tekst J. Stephens
1. Mary Hynes
2. Anthony O Daly
3. The coolin

Morten Lauridsen (1943) Les chansons des roses
tekst R. M. Rilke
1. En une seule fleur
2. Contre qui, rose
3. De ton rêve trop plein
4. La rose complete
5. Dirait-on

Toelichting op programma

Vocaal Ensemble Tiramisu zingt in het voorjaar van 2012 a-capellawerken van Amerikaanse componisten met als bloemrijk thema ‘An American Spring’.

Amerikaanse componisten

Halsey Stevens (1908-1989) studeerde piano en compositie. Hij werkte als docent aan diverse universiteiten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij van 1943 tot 1946 in de United States Navy Reserve. Als componist schreef hij voor orkest, harmonieorkest, kamermuziek, toetseninstrumenten en koren. Hij kreeg talrijke prijzen en onderscheidingen.Als musicoloog schreef hij een monumentaal werk The Life and Music of Béla Bartók (Oxford University Press, 1953; revised edition, 1964).

Steven Sametz (1954) is als dirigent en componist verbonden aan de universiteit van Pennsylvania. Hij schreef diverse opdrachtwerken, onder andere voor het beroemde Amerikaanse mannenkoor ‘Chanticleer’.

Ernst Toch (Wenen 1887-Californië 1964) was een Oostenrijks componist, muziektheoreticus, filosoof en muziekpedagoog. Toch was een zoon van een Joods koopman in Wenen. Al vroeg kreeg hij lessen voor piano en andere instrumenten, als componist is hij autodidact. Hij studeerde aan de Universiteit van Wenen en aan de Ruprecht-Karls-Universiteit Heidelberg eerst filosofie en geneeskunde. Rond 1900 begon hij als autodidact met muziektheorie en compositie waarbij hij Wolfgang Amadeus Mozart als voorbeeld had. Een van de eerste strijkkwartetten van Toch ging 1908 in Leipzig in première. Zijn Symfonie voor piano en orkest (1932) werd door de Nationalsocialistische ‘Antibolschewisten’ gesaboteerd. Tijdens de overname van de politieke macht door de NSDAP in januari 1933 was Toch in Florence, Italië. Van daar emigreerde hij naar Parijs en Londen en in 1934 naar New York. Hij schreef onder andere zeven symfonieën. Voor zijn 3e symfonie kreeg hij de Pulitzer-Prijs in 1957 en een Grammy-Award in 1960. Een paar jaren na de uitreiking van de Grammy noemde hij zich zelf "the world's most forgotten composer of the 20th century".

Eric Whitacre (Nevada 1970) werd als middelmatige muziekstudent aangenomen aan de universiteit van Nevada. Omdat er veel mooie meisjes bij de sopranen zongen liet hij zich overhalen in het universiteitskoor te komen zingen. De eerste repetitie van het koor aan het ‘Kyrie’ uit het Requiem van Mozart veranderde zijn leven. Hij werd een koorfanaat van de eerste orde en ontwikkelde zich van middelmatige rockster tot de meest populaire Amerikaanse componist van de huidige generatie.
Het regent sinds 1995 compositie-opdrachten en zijn werken hebben inmiddels wereldwijde bekendheid. Whitacre maakt gebruik van eenvoudige muzikale middelen die hij effectief inzet om tot maximale tekstexpressie te komen. 

Samuel Barber (1910-1981) baseert zijn muziek grotendeels op romantische structuren en emoties. Zijn muziek is zowel lyrisch, ritmisch complex als harmonisch rijk. Hij werd geboren in Pennsylvania en schreef zijn eerste stuk toen hij 7 jaar oud was. Op 10-jarige leeftijd zette hij zich voor het eerst aan het schrijven van een opera. Op zijn 14e begon hij een studie aan het Curtis Institute waar hij zowel zang, piano als compositie studeerde. Later studeerde hij ook directie bij Fritz Reiner. Het is nauwelijks verrassend dat een groot deel van Barbers werk in de categorie vocale werken valt. Hij was zelf een uitstekende bariton en overwoog zelfs gedurende zijn tijd aan het Curtis instituut om beroepszanger te worden. Maar tegen de tijd dat hij in 1932 afstudeerde was hij al een gevestigde componist vol zelfvertrouwen met een stel heel behoorlijke composities op zijn naam, waaronder Dover beach (een loftuiting op Vaughan Williams) en de Serenade voor strijkkwartet. Van meet af aan droeg zijn muziek veel van zijn typische kenmerken: lange lyrische melodielijnen, fraaie instrumentale kleurwerking, en knappe zetting van tekst op muziek. Barber aarzelde nooit om zijn gevoelens te tonen – zijn muziek is altijd een expressie van diepe persoonlijke emotie, wat hem onder de aandacht bracht. Zoals bij Toscanini. Nadat deze Barbers Adagio voor strijkorkest had uitgevoerd in 1938, was Barbers kostje gekocht. Hij won diverse prijzen, waaronder Pulitzer prijzen voor zijn opera Vanessa uit 1958 en zijn pianoconcert uit 1962; het leek wel of zijn ster onophoudelijk zou blijven stijgen.

Morten Lauridsen (1943) is een Amerikaanse componist met Zweedse wortels. Hij groeide op als de zoon van Zweedse immigranten in Portland, Oregon. Hij bezocht het Whitman College en de universiteit van Southern California, waar hij compositie studeerde. Hij heeft zich ontwikkeld tot een van Amerika’s meest fijnzinnige en meest geliefde componisten. Zijn klankrijke muziek heeft een permanente plaats in het koorrepertoire en wordt regelmatig uitgevoerd over de hele wereld.Naast zijn vaste betrekking bij het Los Angeles Master Choral doceert Lauridsen compositie aan de universiteit van Los Angeles. Geboren aan The Northwest Pacific verdeelt hij zijn tijd tussen Los Angeles en zijn zomerhuis op een afgelegen eiland aan de noordelijke kust van de staat Washington.

Bloemrijk

Muzikale rozen
Stevens schreef zijn Campion Suite op teksten van de Engelse dichter en componist Thomas Campion (1567-1620). De liederen zijn duidelijk geschreven in de vorm van diens oude madrigalen. Het zijn intieme zettingen van subtiele liefdesgedichten met een letterlijk en figuurlijk bloemrijk taalgebruik. De vijf liederen vormen een boeket van muzikale rozen, elk met zijn specifieke geur en tint. Stevens verrijkt de teksten met prachtige melodieën, voortstuwende asymmetrische ritmes en complexe harmonieën. Dat laatste is opvallend omdat hij binnen de gelimiteerde mogelijkheden van de vierstemmigheid blijft.

Twaalfstemmig
In time of componeerde Sametz in 1995 op een tekst van E. E. Cummings. Deze elegie schreef hij oorspronkelijk voor drie orkesten en vijf koren. In 1997 bewerkte hij het stuk voor twaalfstemmig koor. Hij droeg zijn werk op aan allen die een dierbare hebben verloren: “For those who left behind, even as they forget and let go of those they loved (for they will), even in grief, there is a sweetness and a gentleness possible in the remembrance”.

Spreekkoor
De werken van Toch hebben vaak een humoristisch aspect. In 1930 ontwikkelde hij de ‘Gesprochene Musik’ waar het spreekkoor Valse uit 1961 een mooi voorbeeld van is.

Emily Dickinson
Voor de Flowersongs koos Withacre teksten van drie vermaarde dichters uit het verleden: Edmund Waller, Federico Garcia Lorca en Emily Dickinson. Over het laatste gedicht zegt Whitacre: “Hier spreekt een gepassioneerde ziel die tot haar oren verliefd is, maar het niet durft te uiten. Deze gemoedstoestand moet vorm geven aan de uitvoering: verlegen en koppig, de passie slechts tot de oppervlakte stijgend om daarna terug te zinken in de stilte in zichzelf.”

Mooiste meisje
‘Three reincarnations’ zijn drie liederen op teksten van James Stephens. De titel wil zeggen dat de gedichten gebaseerd zijn op vertalingen van Keltische teksten. Deel een en drie bezingen de schoonheid van de vrouw. Mary Hynes was bekend als het mooiste meisje in het westen van Ierland. Opzwepend wordt zij bezongen in poëtische vergelijkingen. Meer lyrisch is de zetting van The Coolin, the fair haired one, ‘het liefje met de mooie krullen’. In Anthony O’Daly is de boom metafoor voor de martelaar Anthony O’Daly. Hij was leider van de verboden boerenorganisatie de Whiteboys,  werd ter dood veroordeeld, maar verraadde de andere leden niet. De muziek is zeer aangrijpend en de toon e die het hele stuk door klinkt, benadrukt het definitieve karakter van het vonnis.

Rilke
Les chansons des roses van Lauridson is een cyclus gebaseerd op gedichten van Rainer Maria Rilke. Hij zegt over zijn keuze van de teksten: “[Rilke's] poems on roses struck me as expecially charming, filled with gorgeous lyricism, deftly crafted and elegant in their imagery. There exquisite poems are primarily light, joyous and playful, and the musical settings are designed to enhance these characteristics and capture their delicate beauty and sensuousness.”

Concerten 

Zaterdag 21 april 2012
Andreaskerk (Let op: Niet in Pelgrimvaderskerk)
Heer Vrankestraat 51
Rotterdam-Noord
Aanvang 20.15 uur

Zondag 22 april
Lambertuskerk
Oostzeedijk Beneden 1-3
Rotterdam-Kralingen
Aanvang 15.15 uur

Deze pagina is bijgewerkt op 16 februari 2012